Werken bij het Rijk
Inhoud pagina: Rijkspersoneel in beeld
- Instroom, uitstroom en stand naar leeftijd
- Vergrijzing
- Feminisering
- Verkleuring
- Uitstroom ouderen
- Arbeidsmarktmonitor
[bw]Instroom, uitstroom en stand naar leeftijd
In absolute zin is de in- en uitstroom vergeleken met afgelopen jaren fors afgenomen. In tijden van economische crisis, gecombineerd met een kabinetsopdracht tot personeelsreductie, neemt de mobiliteit van de werknemers duidelijk af. Afgezien van ‘overheveling’ van personeel bij taakverschuivingen binnen de rijksdienst, is ongeveer 12% van de ingestroomde werknemers afkomstig van andere departementen. De instroom wordt voornamelijk veroorzaakt door werknemers tot 35 jaar. De uitstroom bestaat verhoudingsgewijs voor een groot deel uit medewerkers van 60 jaar en ouder. Van het aantal uittreders is 5% 65 jaar of ouder.
Instroom, uitstroom en stand naar leeftijd (2010)
Het personeelsbestand van het Rijk wordt gekenmerkt door 3 trends:
- vergrijzing: het personeel veroudert gestaag
- feminisering: het aandeel vrouwen stijgt
- verkleuring: de etnische diversiteit neemt toe
[bw]Vergrijzing
Het personeelsbestand van de rijksoverheid veroudert. Aan het einde van 2010 was 37% 50 jaar of ouder. Steeds minder werknemers kunnen vervroegd uittreden met een aantrekkelijke regeling. Langer doorwerken wordt gestimuleerd. Het aandeel van de werknemers van 60 jaar en ouder neemt dan ook toe.
Ontwikkeling leeftijdssamenstelling (2010)
[bw]Feminisering
Oudere mannen zijn in het personeelsbestand van het Rijk zoals onderstaand plaatje laat zien duidelijk goed vertegenwoordigd, maar ook de feminisering is onmiskenbaar zichtbaar.
Man-vrouw verdeling naar leeftijd (2010)
[bw]Verkleuring
Het aandeel van niet-westerse allochtonen in dienst van de rijksoverheid is in 2010 praktisch gelijk gebleven op ruim 8%. Het gaat om circa 10.000 medewerkers.
| Ministerie | 2006 | 2007 | 2008 | 2009 | 2010 |
|---|---|---|---|---|---|
| AZ | 9,1% | 8,5% | 7,9% | 8,1% | 8,1% |
| BZK | 8,7% | 9,6% | 10,0% | 10,2% | 11,5% |
| BuiZa | 8,0% | 8,5% | 8,1% | 7,9% | 7,7% |
| EZ | 7,1% | 7,3% | 7,5% | 7,9% | 7,9% |
| FIN | 5,6% | 6,6% | 6,7% | 6,9% | 6,8% |
| JUS | 9,8% | 10,2% | 10,8% | 11,0% | 10,7% |
| LNV | 4,6% | 4,9% | 5,2% | 5,6% | 5,3% |
| OCW | 7,3% | 7,6% | 7,7% | 8,3% | 2 6,6% |
| SZW | 9,9% | 9,8% | 9,7% | 10,3% | 10,2% |
| VenW | 5,1% | 5,3% | 5,5% | 5,7% | 5,9% |
| VROM | 7,0% | 7,5% | 7,5% | 7,7% | 7,6% |
| VWS | 6,6% | 6,6% | 6,1% | 6,7% | 6,9% |
| HCvS 1 | 10,1% | 10,1% | 10,5% | 10,7% | 10,1% |
| Totaal | 7,4% | 7,9% | 8,2% | 8,4% | 8,3% |
1 De Hoge Colleges van Staat zijn geen ministerie, maar horen bij de sector Rijk
2 Het verschil met 2009 wordt veroorzaakt door de uitbreiding van OCW met DUO-Groningen (voormalig ZBO)
Bron: BZK-DGBK-APS
Naar schaalniveau is het aandeel van niet-westerse allochtonen in de eerste twee schalen sterk gedaald. Door het geringe aantal functies op dit niveau bij het Rijk, ontstaan snel schommelingen in cijfers. In de schalen 3-5 bedraagt de daling 0,8 procentpunten. In de overige schalen is sprake van een lichte stijging.
| 2008 | 2009 | 2010 | |
|---|---|---|---|
| schaal 1-2 | 26,3% | 20,3% | 12,1% |
| schaal 3-5 | 15,9% | 16,1% | 15,3% |
| schaal 6-8 | 11,0% | 11,4% | 11,4% |
| schaal 9-11 | 5,3% | 5,9% | 6,2% |
| schaal 12-14 | 2,8% | 3,1% | 3,2% |
| schaal 15 en hoger | 1,3% | 1,3% | 1,4% |
De instroom van personeel in de sector Rijk als geheel daalt sterk. Van de gekrompen instroom is het aandeel van niet-westerse allochtonen van ruim 15% naar 14% gedaald. Deze daling wordt vooral bepaald door de leeftijdscategorieën tot 39 jaar. Het cijfer over de groep 60-65 jarigen wordt sterk bepaald door het zeer geringe aantal instromers in die categorie.
| 2008 | 2009 | 2010 | |
|---|---|---|---|
| tot 25 jaar | 19,0% | 17,4% | 18,1% |
| 25-29 | 17,0% | 19,1% | 18,5% |
| 30-34 | 15,8% | 17,8% | 15,3% |
| 35-39 | 12,7% | 15,1% | 13,7% |
| 40-44 | 12,3% | 9,5% | 11,4% |
| 45-49 | 9,7% | 8,1% | 7,8% |
| 50-54 | 6,6% | 5,6% | 7,1% |
| 55-59 | 6,8% | 4,3% | 6,4% |
| 60-64 | 5,7% | 14,8% | 3,2% |
| Totaal | 14,6% | 15,2% | 14,0% |
Bron: BZK-DGBK-APS
[bw]Uitstroom ouderen
In april 2010 verscheen het rapport ‘De grote uittocht’, een gezamenlijke toekomstverkenning van het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties, het Verbond Sectorwerkgevers Overheid (VSO) en de Samenwerkende Centrales van Overheidspersoneel (SCO). De grote uitstroom van de babyboomgeneratie begint bij het Rijk wat later dan bij enkele andere overheidssectoren. Dit komt door de zogeheten Remkesregeling, waarmee in 2004 en 2005 een grote groep rijksambtenaren van 57 jaar en ouder vervroegd is uitgetreden.
[bw]Arbeidsmarktmonitor
In 2010 zijn de resultaten verschenen van het personeels- en mobiliteitsonderzoek uit 2009. De resultaten worden gebruikt voor de Arbeidsmarktmonitor Rijk 2009. Het definitieve rapport verschijnt in 2011, maar enkele hoofdlijnen zijn al aan te geven.
Zo is het vooruitzicht van inhoudelijk interessant werk voor instromers bij het Rijk de meest genoemde reden om de nieuwe baan aan te nemen. 59% van de respondenten geeft aan dat deze reden heeft meegespeeld in het aannemen van de baan, voor 28% was het de belangrijkste reden.
Bij de uitstromende rijksambtenaren zijn ‘geen uitdaging meer in het werk’ en ‘uitgekeken op het werk’ de belangrijkste redenen om te vertrekken. Ook zij noemen ‘inhoudelijk interessant werk’ het vaakst als motief voor de keuze van hun nieuwe baan. Voor 26% van de respondenten speelde dit mee, voor 12% was het de belangrijkste reden. Van het zittende rijkspersoneel geeft 57% aan dat inhoudelijk interessant werk een belangrijk aspect is van de functie. Het is ook een van de aspecten waarover de respondenten het meest tevreden zijn.
Meer informatie over de arbeidsmarkt van het Rijk is te vinden in de Arbeidsmarktanalyse openbaar bestuur 2010. Dit rapport gaat ook in op de arbeidsmarkt voor zelfstandige bestuursorganen, gemeenten, provincies en waterschappen.
